Een luxe “zakdoek” in Brugse Duchesse

Afmetingen: 34 x 34 cm

Dit soort luxeartikelen, die wij nu zakdoeken noemen, waren zeker niet bedoeld om in een zak te stoppen. Integendeel; ze werden duidelijk zichtbaar gedragen om er mee te pronken. Dit mode verschijnsel zien we op schilderijen uit de periode 1540 tot ± 1650 en later ook weer in de 19e eeuw. De gegoede dames, die zich deze luxe konden permitteren, droegen in de linkerhand hun kostbare linnen doekjes met vaak zeer brede kantstroken. In de 17e eeuw waren dit vaak naaldkanten maar ook kloskant werd hiervoor gebruikt. Zeker in de 19e eeuw was dat het geval.
Het nieuwste stuk uit mijn verzameling is zo’n zakdoek met kloskant; n.l. een Brugse Duchesse.

zakdoek brugse duchesse

Duchesse is een kantsoort, die in delen wordt geklost: d.w.z. dat ieder onderdeel in de tekening – bloem, blaadje en stelen en ook andere vormen, apart worden opgezet en afgewerkt, waarna de draden naar een volgend stukje gaan. Soms worden zij na het afknopen afgeknipt, maar ook met dradenbundels naar het nieuwe onderdeel gebracht. Deze dradenbundels worden – zeker als zij in het ontwerp storen – weggeknipt.

zakdoek brugse duchesse (detail)

In dit kantwerk viel mij direct de bijzondere tekening op. Niet alleen de kenmerkende florale motieven zijn hierin gebruikt. Maar vooral de hoekige bandjes bepalen hier het uiterlijk van dit stuk. Deze bandjes bestaan uit 2 smallere linnenslaglintjes met daar tussen een vulling van halve slagen (netslagen). Maar eerst is er tussen de lintjes een smal meanderend lintje geklost, die nu aan de voorkant op de vulling ligt. In de hoekjes zijn kleine bloempjes gewerkt, waarachter de vulling ook doorloopt. Alleen in de buitenste hoek is de iets grotere bloem aan de achterkant te zien.
Waarschijnlijk het begin- en eindpunt van de vulling.

Over zakdoeken, vooral met kanten, afgebeeld op schilderijen heb ik een lezing samengesteld, die samen gaat met afbeeldingen van deze schilderijen. Ik ben graag bereid dit op aanvraag te komen laten horen en zien.